菲律賓最令我感到吃驚的是英文的普及率很高。以前到泰國和緬甸交界的山區去探訪阿卡族(Akha)時,基本上村民只會幾個基本英文單字來推銷他們的手工藝品。遊客與村民雖然面對面,但雙方之間矗立著一道語言城墻,大家都不能通話。不過這次來到距離大城市八個小時車程的山間小村落裡都能與村民溝通。甚至是我們在剛抵達Banaue鎮之時還聽到三輪車夫用英語調侃說自己是“Jack of all trades, master of none.”。相信馬來西亞的的士司機都未必懂得這句話。這也使到遊客與山地民族的隔閡少了許多。旅人也少了因為無法溝通而被迫放棄心中疑問的憂悶。
史丹福大學政治係的大衛·賴丁(David D. Laitin)說過:那些受外國殖民過的國家的政治精英經常鼓吹親草根社會的語言政策,提倡把本土語言列為國語,以便惠及所有民眾。不過他們通常口不對心、言不由衷。要成為政治精英就必須掌握殖民者的語言。若把殖民者的語言廢黜了,豈不是人人都很容易地與他們爭飯碗了?
聽唐唐說菲律賓人認為華人有錢,因此不鼓勵我們大聲說中文以免成為打劫的對象。因此我們在擁擠的地鐵裡開始說起馬來話來。由於當時是下班時間,捷運裡堆滿了剛下班的人群。我被一位稍微臃腫的男人推撞,最難忍受的是他身上的汗臭味。我忍受不住了向廣康投訴:“Orang ini busuk sangat!”。唐唐輕拍我的肩膀輕聲說道:“有很多菲律賓人曾到馬來西亞工作的。”我突然語塞,不知所措。
Kali Bagi Tolak Campur 加減乘除
Habislah geli kerana geletek 對閑言閑語已經麻木了
Hilanglah resah kerana biasa 不再沮喪因為已經習慣了
Kerana telah terbiasa 因為習慣
Geli dan resah tidak lagi terasa 所以已經沒有感覺了
Semut di seberang lautan 隔海的螞蟻
Kau nampak 你看得清楚
Bila gajah di depan mata 你面前的大象
Kau buta 你看不見
Lebih sudu dari lauk 湯匙比菜肴更重要
Lebih tunjuk dari tengok 不愛觀察卻愛給指令
Lebih diri dari duduk 愛站不愛坐
Lebih cawan dari mangkuk 本末倒置
Berkata-kata jangan lupa 要說話就別忘了
Banyak yang bertukang di mata dan Mulut 你只是張口說話
Sedikit sahaja yang 卻沒有
Menukang di tangan 自己動手
Bangkai gajah busuk di hutan 擔心森林里的大象屍體
Hendak di tanam 還沒埋葬
Pekong di kaki sendiri dibiaskan 自己腳上的癤子卻不理會
Busuk oh.. Kurap, kudis, nanah, kayap.. ii.. 流膿了,臭爛了。好臭!好惡心!
Dua kali lima sepuluh 二乘五等於十
Lima kali dua sepuluh 五乘二也等於十
Lapan campur dua sepuluh 八加二等於十
Dua campur lapan sepuluh 二加八也等於十,我們只是半斤八兩。
Sama pandai sama bodoh 一樣聰明,一樣笨
Sama lawa sama hodoh 一樣好看,一樣醜
Sama cerdik sama belok 一樣精靈,一樣鈍
Sama tepok sama bongkok 一樣肢殘,一樣駝背
Duduk diam tunggu dulu 先靜下來
Kunci mulut nanti dulu 先把嘴巴閉上
Sebelum kau berbicara 在未批判別人之前
Sebelum kau nak berkata 在未說話之前
Cermin dulu hujung rambut 用鏡子看清楚自己的模樣
Hingga ke hujung hujung kuku kakimu 從頭頂審查至腳趾
Kurangkan lada kurang pedasnya 少胡椒就少辣
Kurangkan rempah kurang panasnya 少批評就少吵架
Kurangkan lebah kurang sengatnya 少蜜蜂就少刺痛
Kurangkan cakap kurang silapnya 少說話就少犯錯
Dan membisu takut takut
Nana tahu silap hari
Silap bulan lambat laun
Silap tahun kau menjadi
Dua kali lima sepuluh
Lima kali dua sepuluh
Lapan campur dua sepuluh
Dua campur lapan sepuluh
Sama pandai sama bodoh
Sama lawa sama hodoh
Sama cerdik sama belok
Sama tepok sama bongkok
Jangan cakap lepas 說話別太過分
Biar pandai beralas 少來一大堆借口
Ada ubi ada batas 風水輪流轉
Ada hari kami balas 總有一天我們會報仇
Kiramu hanya bias 你的意見很有偏見
Cecamu cuma tempias 但不會對我有何影響
Hari ini kami berkias 今天我們給予敬告
Esok lusa kami mengganas 明天後天我們會造反
Jangan suka jaga tepi kain orang lain 別說我衣冠不整
Kain sendiri yang terlondeh 你自己也穿著不端莊
Kata dulang paku serpih 愛對他人指三道四
Kata orang dia yang lebih 卻不嚴己齊身
Ada orang suka menerima 有些人只愛收禮
Tapi tidak suka menderma 卻不喜歡捐贈
Ada orang suka menderma 有些人喜愛捐贈
Tapi diharap dibalikkan semula 卻希望禮品被還回來。假情假意,言不由衷。
Dua kali lima sepuluh
Lima kali dua sepuluh
Lapan campur dua sepuluh
Dua campur lapan sepuluh
Sama pandai sama bodoh
Sama lawa sama hodoh
Sama cerdik sama belok
Sama tepok sama bongkok
Dua kali lima sepuluh
Lima kali dua sepuluh
Lapan campur dua sepuluh
Dua campur lapan sepuluh
Sama pandai sama bodoh
Sama lawa sama hodoh
Sama cerdik sama belok
Sama tepok sama bongkok